Met het toenemend populisme zien we dat beslissingen nu nogal eens gemaakt worden op kosten van de toekomst. Korte termijn overheerst over de lange termijn. Korte termijn (de Franse en Amerikaanse schulden laten oplopen om nu andere dingen van te kunnen betalen) overheerst de lange termijn (gematigde schulden zorgt voor gematigde rentelasten). Voor de lange termijn is in Nederland het stelsel van sociale zekerheid onhoudbaar. Hoe pak je dat dan aan?
Het kan wèl. Nederland heeft ingrepen gedaan in de Wao, heeft met het akkoord van Wassenaar afspraken tussen werkgevers en werknemers kunnen maken over arbeidstijdverkorting, heeft afspraken kunnen maken over pensioenen.
Wat zouden we nu in Nederland moeten doen rond de sociale zekerheid? Onze overheidsschuld is laag, ons begrotingstekort ook, we hebben een toekomstvast pensioenstelsel waar andere landen jaloers op zijn. Zo slecht gaat het niet. Maar er moet wel iets gebeuren.
De vergrijzing doet de uitgaven aan AOW en zorg snel stijgen. De overheidsdruk groeit doordat minder werkenden meer uitkeringen moeten bekostigen. Er is weinig animo om dit op te lossen met veel migranten. Uitvoeringsinstanties zoals het UWV en de Belastingdienst kampen met personeelstekorten. Wet- en regelgeving is complex, wat zorgt voor fouten en lange wachttijden.
Politieke discussies over bezuinigingen op de WW en WIA leiden terecht tot maatschappelijke onrust en stakingen, toch moet er iets gedaan worden. Want we moeten wel een sociaal land blijven. Maar er is een tekort aan werkenden, veel vacatures blijken lastig te vervullen. Dit is structureel. Ons sociale stelsel, dat vooral is gericht op uitkeringen en armoedebestrijding, voldoet dan niet meer. Het moet minder ingewikkeld worden en meer helpen om weer aan het werk te gaan. We moeten zorgen dat mensen steun hebben als het nodig is en weer aan het werk geholpen als het kan. Anders komen we in de toekomst klem te zitten. Hoe komen we tot oplossingen voor de toekomst (die nu mogelijk wat pijn doen)?
We kunnen best moeilijke besluiten nemen. We hadden vroeger woningcorporaties waar de leden zelf besloten over de toekomst, over investeringen en over huurverhoging om ook op lange termijn te blijven bestaan. Inmiddels zijn de corporaties grote organisaties waar huurdersvertegenwoordiging adviesrecht hebben. Scholen werden bestuurd door ouders, nu door bestuurprofessionals die heel grote schoolorganisaties besturen. Vroeger deden we dus meer eigen ervaring op met het maken van moeilijke keuzen tussen twee kwaden, maar het kan wel!
Politici kunnen mensen meenemen, maar dat moeten ze wel het land in gaan. Ik ben er van overtuigd dat in gesprekken met de vakbeweging, hun leden en jongeren een weg gevonden kan worden. Leer de mensen dat er geen gratis-bieroplossing is. Bespreek hoe de toekomst er uit moet zien.
Dat gesprek moet je niet ingaan met bezuinigingen, maar je moet wel laten zien dat moeilijke keuzen nodig zijn voor de toekomst, omdat anders in de toekomst wel zwaardere bezuinigingen zullen volgen.
hier de oorspronkelijke blog op halbeda.blogspot.com
Wat dan nodig is: Solidariteit, maar ook wederkerigheid en welbegrepen eigenbelang. Dat schreef ik hier